Protein nədir və nə üçün lazımdır?
Proteinlər, amin turşularından ibarət orqanik birləşmələrdir və bədənimizin əsas komponentlərini təşkil edir. Onlar:
Bu səbəbdən, gündəlik qidalanmada protein yetərli səviyyədə olmalıdır.
Gündəlik protein ehtiyacı nə qədərdir?
Müxtəlif yaş qrupları və həyat tərzinə uyğun olaraq gündəlik protein ehtiyacları fərqlənir:
• Böyüklər: hər kiloqram bədən çəkisinə 0,8–1 q protein
• İdmançılar: hər kiloqram bədən çəkisinə 1,2–2 q protein
• Hamiləlik dövründə: hər kiloqram bədən çəkisinə 1–1,5 q protein
Yəni, 70 kq ağırlığında bir yetkin üçün gündə təxminən 56–70 qram protein kifayət edir.
Artıq protein qəbulunun riskləri
Protein faydalı olsa da, normadan artıq qəbul edildikdə müəyyən risklər yarada bilər. Həddindən çox protein böyrəklərə əlavə yük sala, su balansının pozulmasına səbəb ola və uzun müddətdə həzm problemləri yarada bilər. Xüsusilə balanssız və təkcə proteinə əsaslanan qidalanma ümumi sağlamlıq üçün tövsiyə edilmir.
Protein çatışmazlığının əlamətləri
Orqanizm kifayət qədər protein almadıqda bu əlamətlər özünü göstərə bilər:
▪ Yorğunluq və enerji azlığı
▪ Əzələ zəifliyi və əzələ kütləsinin azalması
▪ İmmunitetin zəifləməsi
▪ Uşaqlarda fiziki inkişafın ləngiməsi
Bu əlamətlər qidalanmada protein mənbələrinin kifayət qədər yer almadığını göstərə bilər.
Proteinli qidalar hansılardır?
Protein mənbələri əsasən iki qrupa bölünür: heyvan mənşəli və bitki mənşəli. Hər iki növü balanslı şəkildə rasiona daxil etmək tövsiyə olunur.
Heyvan mənşəli protein mənbələri
Yumurta və yumurta məhsulları
Yumurta tam protein mənbəyidir, yüksək keyfiyyətli amin turşularını ehtiva edir. Səhər yeməyində və ya qəlyanaltıda istifadə edilə bilər.
Ət çeşidləri
Toyuq, mal əti, hinduşka kimi məhsullar zəngin protein mənbəyidir. Qızartmadan çox sobada və ya buxarda bişirmək tövsiyə olunur.
Süd və süd məhsulları
Süd, qatıq, pendir və kefir həm protein, həm də kalsium mənbəyidir. Gündəlik rasiona rahat əlavə edilə bilər.
Bitki mənşəli protein mənbələri
Paxlalılar və dənli bitkilər
Lobya, noxud, mərci kimi paxlalılar və yulaf, qarğıdalı dənləri proteinlə zəngindir. Vegetarianların qida rasion üçün əsas protein mənbəyidir.
Qoz-fındıq və toxumlar
Badam, fındıq, çia toxumu, kətan toxumu kimi məhsullar həm protein, həm də sağlam yağlar təqdim edir. Qəlyanaltı və salatlarda istifadə oluna bilər.
Proteinli qidalar gündəlik rasionda necə istifadə olunmalıdır?
Belə plan balanslı protein qəbulunu təmin edir və əzələ kütləsinin qorunmasına, doyma hissinin artmasına kömək edir.
Uşaqlar üçün protein ehtiyacı
Uşaqların fiziki və zehni inkişafı üçün protein vacib qida maddəsidir. Günlük rasionda yumurta, süd məhsulları, ət, balıq və paxlalılar kimi təbii protein mənbələrinin yaşa uyğun miqdarda yer alması tövsiyə olunur.
Proteinli qidaları düzgün seçmək niyə önəmlidir?
Keyfiyyətli protein seçimi yalnız sağlamlıq üçün vacib deyil, həm də gündəlik qidalanmanı daha balanslı və doyurucu edir.
“Araz”da zəngin məhsul çeşidində protein ehtiyacınızı qarşılayacaq müxtəlif məhsullar mövcuddur:
Bu məhsulları gündəlik rasionunuza uyğun fərqli kombinasiyalarda istifadə edərək bədəninizin protein ehtiyacını rahatlıqla qarşılaya bilərsiniz.
